Cách xác định người có quyền lập văn bản từ chối nhận di sản

Trong quá trình thừa kế tài sản, không phải người thừa kế nào cũng mong muốn nhận phần di sản được để lại. Pháp luật cho phép người thừa kế từ chối nhận di sản thông qua văn bản từ chối nhận di sản, tuy nhiên không phải ai cũng có quyền lập loại văn bản này. Việc xác định đúng người có quyền lập văn bản từ chối di sản là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu lực của văn bản, tránh tranh chấp về sau. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách xác định và các trường hợp cụ thể theo quy định hiện hành.

>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng Hà Nội chuyên xử lý hồ sơ công chứng nhanh trong ngày

Ai là người có quyền lập văn bản từ chối nhận di sản?

Theo quy định, người có quyền lập văn bản từ chối di sản bao gồm các nhóm đối tượng sau:

a) Người thừa kế theo di chúc

Là người được người để lại di sản chỉ định trong di chúc hợp pháp. Họ có quyền nhận hoặc từ chối nhận phần di sản được ghi trong di chúc.

Ví dụ: Ông A để lại di chúc cho con trai là B hưởng toàn bộ nhà đất. B có quyền lập văn bản từ chối nhận di sản nếu không muốn sở hữu tài sản đó.

b) Người thừa kế theo pháp luật

Trong trường hợp người chết không để lại di chúc, người thừa kế theo pháp luật (vợ/chồng, con, cha mẹ, anh chị em ruột…) có quyền từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.

c) Người được thừa kế thế vị

Khi người thừa kế chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản, con của người đó được hưởng phần di sản mà cha/mẹ mình lẽ ra được hưởng. Người này (người thừa kế thế vị) có quyền từ chối nhận phần di sản được chuyển quyền.

d) Người đại diện hợp pháp của người thừa kế

Trong một số trường hợp, người thừa kế chưa đủ năng lực hành vi dân sự, mất năng lực hành vi dân sự hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự, thì người đại diện hợp pháp (cha mẹ, người giám hộ, người được ủy quyền hợp pháp) có quyền lập hoặc ký thay văn bản từ chối di sản theo đúng quy định.

>>> Xem thêm: Công chứng ngoài trụ sở hợp đồng mua bán đất đai nhanh chóng

Điều kiện để người thừa kế được lập văn bản từ chối nhận di sản

Để việc lập văn bản có giá trị pháp lý, người thừa kế phải đáp ứng các điều kiện sau:

Có quyền thừa kế hợp pháp theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự tại thời điểm lập văn bản.
Việc từ chối phải được thể hiện bằng văn bản, có công chứng hoặc chứng thực hợp lệ.
Việc từ chối phải được lập trước khi chia di sản. Nếu sau khi di sản đã được phân chia mà mới lập thì không còn giá trị.
Hành vi từ chối không được nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản (như nợ, bồi thường…).

Xem thêm: Thời gian lưu trữ hồ sơ công chứng văn bản từ chối nhận di sản

Các trường hợp không được lập văn bản từ chối nhận di sản

Theo quy định của Bộ luật Dân sự, có những trường hợp người thừa kế không được quyền lập văn bản từ chối di sản, bao gồm:

Việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản với người khác;
Đã nhận hoặc sử dụng một phần di sản;
Di sản đã được chia xong theo thỏa thuận hoặc bản án;
Người từ chối không có quyền thừa kế hợp pháp (ví dụ bị truất quyền thừa kế).

Trong các trường hợp này, nếu vẫn lập văn bản từ chối, văn bản đó sẽ không có giá trị pháp lý, và có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu nếu phát sinh tranh chấp.

>>> Xem thêm: Các trường hợp bắt buộc phải sử dụng dịch vụ sang tên sổ đỏ

Thủ tục công chứng văn bản từ chối nhận di sản

Sau khi xác định đúng người có quyền lập văn bản từ chối di sản, thủ tục công chứng được thực hiện theo quy trình sau:

Chuẩn bị hồ sơ:
- Giấy tờ tùy thân (CCCD/hộ chiếu);
- Giấy chứng tử của người để lại di sản;
- Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (giấy khai sinh, hộ khẩu…);
- Dự thảo văn bản từ chối nhận di sản (nếu có).
Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng.
Công chứng viên kiểm tra năng lực, tư cách thừa kế của người lập văn bản.
Ký kết và đóng dấu công chứng, nộp lệ phí và nhận văn bản hoàn thiện.

Việc công chứng giúp xác thực chữ ký, ý chí tự nguyện và tư cách pháp lý của người lập, bảo đảm giá trị pháp lý khi thực hiện các thủ tục liên quan đến tài sản thừa kế.

Kết luận

Việc xác định đúng người có quyền lập văn bản từ chối di sản là bước quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp của giao dịch thừa kế. Chỉ những người có quyền thừa kế hợp pháp, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và không vi phạm điều cấm của luật mới được phép lập và công chứng văn bản từ chối nhận di sản. Người dân nên thực hiện thủ tục này tại tổ chức hành nghề công chứng uy tín, có hướng dẫn chi tiết, để tránh sai sót dẫn đến văn bản vô hiệu hoặc tranh chấp về sau

Xem thêm: Cách xác minh chữ ký trong văn bản từ chối nhận di sản

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Thay đổi bản án ly hôn đã tuyên: Khi nào được yêu cầu?

>>> Giải đáp câu hỏi thường gặp về công chứng vay tín chấp ngân hàng

>>> Công chứng là gì? Tất tần tật thông tin về công chứng mà bạn cần biết

>>> Phí công chứng tại nhà 0 đồng từ Văn phòng công chứng uy tín

>>> Văn phòng công chứng tư nhân là gì? Có gì khác công chứng nhà nước?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.