Trong thực tiễn hành nghề công chứng, không hiếm trường hợp các bên yêu cầu công chứng hợp đồng trong khi tài sản giao dịch đang tồn tại tranh chấp hoặc đang trong giai đoạn chờ cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Việc tiếp nhận và xử lý những hồ sơ này đặt ra thách thức lớn về trách nhiệm nghề nghiệp, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm phát sinh hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Từ góc độ pháp luật, công chứng hợp đồng khi tài sản đang chờ giải quyết tranh chấp là vấn đề cần được xem xét thận trọng, dựa trên cả quy định pháp luật và đánh giá rủi ro thực tế. Bài viết này phân tích các giới hạn pháp lý và trách nhiệm liên quan trong trường hợp đặc biệt này.

>>> Xem thêm: 4 bước đơn giản để hoàn tất công chứng nhanh tại văn phòng công chứng

Căn cứ pháp lý điều chỉnh việc công chứng tài sản có tranh chấp

Công chứng tài sản đang chờ

Các quy định pháp luật có liên quan gồm:

  • “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015” về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự

  • “Điều 188 Luật Đất đai 2013” về điều kiện thực hiện quyền của người sử dụng đất

  • “Điều 44 và Điều 45 Luật Công chứng 2024” về việc từ chối công chứng và trách nhiệm của công chứng viên

  • “Điều 122 Bộ luật Dân sự 2015” về giao dịch dân sự vô hiệu

Theo các quy định này, tài sản đang có tranh chấp hoặc bị hạn chế quyền định đoạt thường không đáp ứng điều kiện để thực hiện giao dịch hợp pháp.

Xác định thế nào là tài sản “đang chờ giải quyết tranh chấp”

Khái niệm và biểu hiện thực tế

Tài sản đang chờ giải quyết tranh chấp có thể bao gồm:

  • Tài sản đang bị khởi kiện tại tòa án nhưng chưa có bản án, quyết định có hiệu lực

  • Tài sản đang trong quá trình khiếu nại, tố cáo về quyền sở hữu, quyền sử dụng

  • Tài sản đã phát sinh tranh chấp nhưng các bên đang hòa giải hoặc chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền

Trong các trường hợp này, quyền định đoạt tài sản chưa được xác định một cách ổn định.

Phân biệt với tài sản “chưa bị hạn chế giao dịch”

Không phải mọi tranh chấp đều đương nhiên cấm giao dịch. Tuy nhiên, khi tranh chấp:

  • Liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu, quyền sử dụng

  • Có khả năng làm thay đổi chủ thể có quyền định đoạt

Thì công chứng viên buộc phải xem xét việc từ chối công chứng.

>>> Xem thêm: Làm thế nào để biết dịch vụ sang tên sổ đỏ có hợp pháp?

Công chứng hợp đồng khi tài sản đang chờ giải quyết tranh chấp có hợp pháp không?

Công chứng tài sản đang chờ

Nguyên tắc chung

Pháp luật không cho phép công chứng hợp đồng đối với tài sản:

  • Đang có tranh chấp rõ ràng

  • Hoặc đang bị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết

Xem thêm:  Bảo mật thông tin trong lưu trữ hồ sơ công chứng

Việc công chứng trong trường hợp này có thể dẫn đến:

  • Hợp đồng bị tuyên vô hiệu

  • Phát sinh trách nhiệm bồi thường của tổ chức hành nghề công chứng

Trách nhiệm từ chối công chứng

Theo Luật Công chứng 2024, công chứng viên có nghĩa vụ:

  • Kiểm tra tính hợp pháp của hồ sơ

  • Từ chối công chứng nếu giao dịch vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội

Việc không từ chối công chứng khi tài sản đang chờ giải quyết tranh chấp có thể bị xem là vi phạm nghĩa vụ nghề nghiệp.

>>> Xem thêm: Hồ sơ xin việc tại nước ngoài có cần dịch thuật công chứng?

Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định trách nhiệm

Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để:

  • Xác định công chứng viên có biết hoặc phải biết về tranh chấp hay không

  • Đánh giá mức độ thẩm tra, xác minh thông tin tài sản

  • Làm rõ trách nhiệm bồi thường nếu xảy ra thiệt hại

Nếu hồ sơ không thể hiện việc kiểm tra tình trạng tranh chấp, rủi ro pháp lý sẽ nghiêng về phía tổ chức hành nghề công chứng.

Ví dụ thực tiễn

Một hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng trong khi thửa đất đang bị người khác khởi kiện yêu cầu xác định quyền sử dụng đất hợp pháp. Sau đó, tòa án tuyên bên chuyển nhượng không có quyền định đoạt tài sản.

Trong vụ việc này, hợp đồng công chứng bị tuyên vô hiệu; đồng thời, tổ chức hành nghề công chứng phải liên đới bồi thường thiệt hại do không kiểm tra và từ chối công chứng khi tài sản đang chờ giải quyết tranh chấp.

Khuyến nghị đối với công chứng viên và các bên giao dịch

  • Chủ động xác minh thông tin tranh chấp qua nhiều nguồn

  • Yêu cầu các bên cam kết rõ tình trạng pháp lý của tài sản

  • Ghi nhận đầy đủ quá trình thẩm tra trong hồ sơ công chứng

  • Từ chối công chứng khi có dấu hiệu tranh chấp chưa được giải quyết dứt điểm

Kết luận

Công chứng hợp đồng khi tài sản đang chờ giải quyết tranh chấp tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và thường không phù hợp với các nguyên tắc bảo đảm an toàn giao dịch. Việc tuân thủ nghiêm ngặt nghĩa vụ thẩm tra và từ chối công chứng trong trường hợp cần thiết không chỉ bảo vệ quyền lợi các bên mà còn bảo vệ chính công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng khỏi trách nhiệm pháp lý phát sinh.

Xem thêm:  Phân biệt đặt cọc và giữ chỗ trong giao dịch nhà đất

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Hồ sơ công chứng lưu trữ không nguyên vẹn

>>> Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản tại nơi có tài sản

>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng vay vốn ngân hàng

>>> Thủ tục đăng ký kết hôn cần có giấy xác nhận tình trạng hôn nhân không?

>>> Làm chứng thực chữ ký khi người yêu cầu đang ở nước ngoài: hướng dẫn chi tiết

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

  1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
  2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

  • Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
  • Hotline: 0966.22.7979
  • Email: ccnguyenhue165@gmail.com
Đánh giá